مقالات

عوامل اقلیمی در تصمیم‌گیری‌های مربوط به تهویه در مرغداری‌ها

اقلیم های آب و هوایی ایران

مهم‌ترین عامل تأثیرگذار بر نوع یا سبک مرغداری آب‌وهوا است. شرایط آب‌وهوایی مختلف نیازمند استراتژی‌های مختلف تهویه و گرمایش است و بر تراکم احتمالی یا مطلوب پرندگان تأثیر می‌گذارد. به‌طورکلی، شرایط آب‌وهوایی بسیار سرد و یا بسیار گرم نیاز به تجهیزات و مدیریت کنترل محیطی بیشتر و پیچیده‌تری دارد.

در اقلیم‌هایی که تغییرات فصلی در آب‌وهوا ملموس است، ممکن است یک محیط یا مرغداری به سیستم‌های تهویه برای هوای سردوگرم نیاز داشته باشد.

در چنین موقعیت‌هایی، انتخاب سبک مرغداری و تهویه باید بر اساس محاسبه مزایای ارائه فناوری برای مقابله با موارد زیر باشد:

  • آب‌وهوای غالب یا آب‌وهوای فصلی غالب – یعنی شرایطی که عموماً حداقل طی چند ماه ادامه دارند.
  • احتمال مواجهه با تغییرات شدید آب‌وهوایی

در زیر خلاصه‌ای از شرایط اقلیمی و/یا آب‌وهوایی معمولی و اثرات آنها بر تصمیمات تهویه ارائه شده است.

ارائه مشاوره و یا توصیه‌ای مربوط به منطقه‌ای خاص در فضای محدود موجود در اینجا غیرممکن است، بنابراین اینها توصیه‌های بسیار کلی هستند.

نکته کلیدی

شرایط آب‌وهوایی بسیار سرد و یا بسیار گرم نیاز به تجهیزات و مدیریت کنترل محیطی بیشتر و پیچیده‌تری دارد.

آب‌وهوای فوق‌العاده سرد

در مکان‌هایی که جوجه‌های گوشتی تولید می‌کنند که در آن شرایط آب‌وهوایی بسیار سرد برای دوره‌هایی در طول چرخه تولید ممکن است وجود داشته باشد، باید به احتیاط‌های خاصی در خصوص طراحی و عملکرد مرغداری‌ها توجه کرد. باتوجه‌به اثرات مستقیم دما بر سلامت و عملکرد پرنده، هوای بسیار سرد همچنین دارای رطوبت بسیار کم هم است، بنابراین زمانی که این هوا گرم می‌شود و با هوای مرغداری مخلوط می‌شود، اغلب ممکن است از لحاظ رطوبت، شرایطی به‌شدت خشک داشته باشیم  که می‌تواند بر سلامت پرنده تأثیرگذار باشد. رطوبت نسبی بسیار کم در فصل زمستان به این معنی است که پرندگان نسبت به پرندگانی که در شرایط رطوبت نسبی بالاتر رشد می‌کنند، گرمای بیشتری را تنفس می‌کنند، بنابراین اتلاف گرمای آنها بیشتر است. برای جبران این تلفات حرارتی بیشتر پرنده، اغلب باید نقاط تنظیم دما را افزایش داد. درعین‌حال، مدیران اغلب وسوسه می‌شوند که زمان تهویه را کاهش دهند تا هزینه سوخت کاهش یابد. این تصمیم می‌تواند یک اشتباه جدی باشد، زیرا هزینه تلفات ناشی از تهویه نامناسب در هوای سرد می‌تواند بر هزینه‌های اضافی سوخت چیره شود. در شرایط بسیار سرد باید مسائل مربوط به ساختار  و نقشه مرغداری را نیز در نظر بگیریم که در آب‌وهوای معتدل‌تر رایج نیست. هنگامی که دمای هوای بیرون بسیار کمتر از انجماد است، اجتناب از فرستادن هوای سرد بیرون به طور مستقیم بر روی پرندگان مهم‌تر و دشوارتر می‌شود، بنابراین ممکن است به یک پلنوم[1] یا اتاق گرم‌کننده برای تهویه هوا قبل از ورود به مرغداری نیاز باشد.  همچنین، هوای بسیار سرد بیرون، علی‌رغم رطوبت نسبتاً کم، می‌تواند باعث مشکلات جدی تراکم[2] و حتی یخ‌زدن درهای ورودی هوا شود.  جلوگیری از چنین مشکلاتی مستلزم توجه ویژه به عایق‌کاری و آب‌بندی برای جلوگیری از نشت هوای بیرون به داخل مرغداری و همچنین نصب پلنوم‌های پیش گرم‌کننده برای هوای ورودی است.

نکات کلیدی

  • در آب‌وهوای بسیار سرد، شرایط خشک رطوبتی ممکن است باعث شود پرندگان گرمای بیشتری را از دست بدهند. ممکن است لازم باشد نقاط تنظیم دما بالاتر باشد، اما حداقل تهویه باید حفظ شود.
  • شرایط بسیار سرد ممکن است نیاز به استفاده از یک پلنوم پیش گرم‌کننده برای تنظیم هوای بیرون قبل از ورود به مرغداری را داشته باشد.

آب‌وهوای سرد

در مکان‌های با ارتفاع زیاد و در عرض‌های جغرافیایی شمالی یا جنوبی با زمستان طولانی‌مدت و با دمای زیر 10 درجه سانتیگراد به طور مداوم و با دمای متوسط تابستان، معمولاً برای مقابله با گرمای پرندگان تهویه تونل و خنک‌کننده تبخیری موردنیاز نیست. تهویه با فشار منفی برای راحت نگه‌داشتن پرندگان و حفظ عملکرد بهینه گله، به‌ویژه با جلوگیری از تجمع بیش از حد رطوبت در داخل مرغداری، موردنیاز است. مرغداری‌ها معمولاً به یک تنظیم “حداقل تهویه” نیاز دارند که با ظرفیت فن اضافی (و ورودی هوا) برای تخلیه گرمای پرنده در هوای گرم تکیم می‌شود. همچنین ممکن است برای مقابله با اثرات سرمای شدید به سیستم‌های گرمایش تکمیلی و عایق‌های بهبودیافته نیز نیاز باشد.

نکته کلیدی

در آب‌وهوای سرد، تهویه برای کمک به جلوگیری از تجمع بیش از حد رطوبت در مرغداری لازم است.

آب‌وهوای معتدل

در مناطقی که دما به طور مداوم از محدوده 24 درجه سانتی‌گراد بالاتر می‌رود، تهویه برقی برای همه به جز مرغداری‌های کوچک با تراکم کم گله که از تهویه طبیعی استفاده می‌کنند، لازم است. در جایی که دما به طور مداوم به محدوده 24 تا 30 درجه سانتی‌گراد یا بالاتر می‌رود، معمولاً تهویه تونلی توصیه می‌شود. تهویه تونلی تبادل هوای مرغداری با حجم بالا و سریع و جریان هوای «باد – سرد» با سرعت بالا را فراهم می‌کند که دمای مؤثری را که پرندگان تجربه می‌کنند تا حدودی کاهش می‌دهد. با افزایش دما به محدوده 35 درجه سانتی‌گراد، اثر باد – سرد شروع به ناپدیدشدن می‌کند و خنک‌کننده تبخیری باید برای کاهش واقعی دمای هوا اضافه شود.

نکته کلیدی

  • حتی در آب‌وهوای معتدل، تهویه تونلی معمولاً اگر دما به طور مداوم در محدوده 24-30 درجه سانتیگراد یا بالاتر باشد توصیه می‌شود.

آب‌وهوای گرم

به‌طورکلی، هوای گرم‌تر، افزایش اندازه مرغداری و تراکم پرندگان را دشوارتر می‌کند. تبادل هوا به‌تنهایی می‌تواند از افزایش دمای هوای داخل مرغداری فقط چند درجه نسبت به دمای هوای بیرون از مرغداری جلوگیری کند. بااین‌حال، اگر رطوبت نسبی خیلی زیاد نباشد، تراکم بالاتر پرندگان معمولاً با تهویه تونلی با خنک‌کننده تبخیری حتی در هوای بسیار گرم به طور قابل‌اعتمادی حفظ شود. در مناطق گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری که درجه حرارت به طور مداوم در محدوده 35-38 درجه سانتیگراد است، مرغداری با تراکم بالا و با تهویه طبیعی با یک طرف باز معمولاً امکان‌پذیر نیست. در آب‌وهوای گرم با رطوبت کم (مانند تأسیسات بیابانی در ارتفاعات بالا) رطوبت کم به آسیت (آب‌آوردگی) کمک می‌کند و سرعت رشد را کاهش می‌دهد. ترکیبی از رطوبت بالا و دمای بالا به‌ویژه برای پرندگان دشوار است؛ زیرا راه اصلی دفع گرمای اضافی بدن از طریق تنفس (نفس‌نفس‌زدن) است که رطوبت را از ریه‌ها و مجاری هوایی آنها تبخیر می‌کند. هر چه رطوبت هوا بیشتر باشد، خود خنک‌کنندگی کاهش پیدا می‌کند. بااین‌حال، در مرغداری‌های دارای تهویه تونلی که به‌درستی طراحی شده‌اند، اثرات رطوبت بیش از مرغداری با تهویه طبیعی کاهش پیدا می‌کند.

نکته کلیدی

تراکم بالاتر پرندگان معمولاً حتی در آب‌وهوای بسیار گرم هم توسط تهویه تونلی با خنک‌کننده تبخیری قابل حفظ است.

 

[1] plenum

[2] condensation

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *